BPSC · History

संवैधानिक विकास, 1909–1947

8 min read · Updated 15 Sep 2026

संवैधानिक विकास, 1909–1947

BPSC की मांग

अधिनियम, वर्ष और विशेषता को सही मिलाएँ। मुख्य जाल हैं—पृथक निर्वाचन (1909), प्रांतीय द्वैध शासन (1919), प्रांतीय स्वायत्तता (1935) और क्रिप्स प्रस्ताव (1942)। प्रांतीय स्वायत्तता को पूर्ण स्वतंत्रता न समझें।

कालक्रम

तुलना तालिका

उपायपरीक्षा तथ्य
1909मुसलमानों के लिए पृथक निर्वाचन।
1919प्रांतीय विषय आरक्षित और हस्तांतरित: द्वैध शासन।
19351937 में प्रांतीय स्वायत्तता; अखिल भारतीय संघ लागू नहीं।
अगस्त प्रस्ताव1940 का युद्धकालीन ब्रिटिश प्रस्ताव; कांग्रेस ने स्वीकार नहीं किया।
क्रिप्स1942; युद्धोत्तर संविधान निर्माण का प्रस्ताव; प्रमुख भारतीय दलों ने अस्वीकार किया।
स्वतंत्रता अधिनियम1947; भारत और पाकिस्तान दो डोमिनियन बने।

20 अभ्यास प्रश्न